Poliamoria: nowy rodzaj miłości?
Otwarte związki – ponoć jest ich w dzisiejszym świecie coraz więcej. Dlaczego ludzie dobrowolnie rezygnują z monogamii?
Trzy lata temu poznałam mojego obecnego narzeczonego. Właśnie dochodził do siebie po rozpadzie związku trwającego 15 lat i doszedł do wniosku, że nie chce więcej być dla kogoś „na wyłączność”. Początkowo nie mogłam się z tym pogodzić, ale z czasem zaczęłam sobie wyobrażać związek bez monogamii. Postanowiliśmy spróbować. Podobnie jak większość par pozostających w związkach otwartych zaczęliśmy od ustalenia szczegółowych reguł: kto do kogo powinien dzwonić i kiedy, jacy partnerzy będą akceptowani… Szybko zrozumiałam, że te próby wzajemnej kontroli mają na celu uniknięcie zazdrości – i że najbardziej negatywnym uczuciem wcale nie jest zazdrość, ale moje własne lęki. Że on mnie zostawi. Że nie jestem dla niego wystarczająco atrakcyjna seksualnie. Zaczęłam rozumieć, że choć on kocha moje ciało, to czasami pociągają go także inne ciała. Że owszem, pewnego dnia może ode mnie odejść, ale zabranianie mu innych doświadczeń seksualnych na pewno tego nie zmieni.
W miarę jak czułam się w naszym związku coraz bezpiecznej, reguły traciły na znaczeniu. Pozostała tylko jedna: żadnych niespodzianek. A więc jeśli randki, to wcześniej zaplanowane – i żadnych nagłych oświadczeń w rodzaju „Właśnie przespałem się z Susie!”. Seks okazał się nie być najważniejszy: znałam siebie na tyle, żeby wiedzieć, czy moja relacja z kimś opiera się na pociągu seksualnym czy (lub / i) na miłości.
Moja ostatnia randka? Znajomy, który zna mojego narzeczonego, wpadł, aby pomóc mi zmienić żarówkę w samochodzie. Wypiliśmy trochę wina, porozmawialiśmy o jego niedawnym rozstaniu z dziewczyną – i wylądowaliśmy w łóżku. Opowiedziałam o tym mojemu partnerowi (jedna z ważnych reguł głosi, że mówimy całą prawdę, jeśli zostaniemy zapytani; on pyta częściej niż ja). W tym samym tygodniu on spędził pewien słoneczny dzień chodząc po mieście z kobietą, z którą się widuje. Ja uczestniczyłam wtedy w jakichś warsztatach i byłam zadowolona, że znalazł sobie jakieś zajęcie. To dla nas równie normalne jak wyjście do kina czy spotkanie ze znajomymi.
Rzadko zdarza nam się poznawać partnerów drugiej strony, ale są pary, które podchodzą do tego zupełnie inaczej. Claire, właścicielka małej firmy, i Bill, konsultant do spraw nowych technologii, często spotykają się razem ze swoimi kochankami. Oboje są po czterdziestce, w związku od 24 lat. Ona od siedmiu lat ma chłopaka imieniem Chris. Bill od ośmiu lat ma przyjaciółkę, Julie. Julie zresztą jest w stałym związku z niejakim Georgem. – Z emocjonalnego punktu widzenia wszystko jest jasne od wielu lat – mówi Claire, która jest też muzykiem-amatorem. Bill i Chris przychodzą czasami razem na jej występy… Tarcia, problemy? Claire myśli dłuższą chwilę. – Dwa lata temu Bill przyszedł do domu i powiedział, że Julie jest w ciąży – opowiada. – „Z Georgem?”, zapytałam. Potwierdził, i to była właściwa odpowiedź.
Claire ostatni raz widziała się z Chrisem we wtorek, kiedy Bill pojechał się wspinać. – Zjedliśmy coś, wypiliśmy kilka drinków i poszliśmy do łóżka – mówi. I dodaje, że jest jedyną partnerką Chrisa. – Wspominał coś o całowaniu się z kimś na imprezie kilka miesięcy temu, ale myślę, że do niczego więcej nie doszło.
Z kolei Bill ostatni raz widział się z Julie dwa tygodnie temu. – Pojechałem do niej po pracy, poczekaliśmy, aż George wróci do domu, aby zająć się dzieckiem, i pojechaliśmy na sushi. Potem wróciliśmy, Julie nakarmiła dziecko piersią, poszliśmy do łóżka. George był w domu, opiekował się dzieckiem.
Zarówno George, jak Julie mają także innych kochanków, a w ich mieszkaniu jest specjalna, oddzielna sypialnia na takie okazje. Dla dziecka Julie takie osoby to po prostu dobrzy znajomi mamy i taty.
Przypuszczenie, że Bill albo Claire mogliby być zazdrośni, to efekt przyjęcia założenia, że monogamia jest normą. – Nie ma żadnego logicznego powodu, dla którego nie można by utrzymywać więcej niż jednego związku – mówi Bill. – Przez całe życie spotykałem się tylko z dwiema kobietami. I nadal się z nimi spotykam.
Ciekawe, że mimo tak swobodnego podejścia Claire utrzymuje swoje związki w tajemnicy przed rodzicami. – Mam nadzieję, że nic o tym nie wiedzą – mówi. – W mojej rodzinie nie rozmawiamy o takich sprawach.
Czy nie jest to typowo brytyjskie podejście do tematu? Żyć w taki sposób? W porządku. Ale mówić o tym w gronie rodzinnym? Nigdy.
– To nie tak – tłumaczy Claire. – Rzeczywiście, rzadko o tym mówię, ale też większość moich znajomych dawno już o tym wie. Gdybym miała zdefiniować nasze relacje, chyba mówiłabym o związku „otwartym”. Wśród naszych znajomych jest zresztą sporo osób pozostających w takich relacjach.
Takie niemonogamiczne związki zdarzają się w dzisiejszych czasach coraz częściej – tak w każdym razie uważa Darren Langdridge, psycholog kliniczny, współautor książki „Understanding Non-Monogamies” („Zrozumieć nie-monogamię”).
– Trudno tu o dokładne statystyki – podkreśla jednak Meg Barker, druga autorka książki. – Nie prowadzono na ten temat szczegółowych badań, a wielu w ten sposób żyjących ludzi wcale nie chciałby w nich brać udziału. W latach 60. i 70. popularne zrobiły się komuny, zmiany partnerów, „grupowe małżeństwa”… Ale to wszystko niemal zanikło, kiedy pojawił się wirus HIV.
– Związki otwarte straciły wtedy na atrakcyjności – potwierdza Darren Langdridge. – Mimo że zagrożenie było nie aż tak wielkie: wystarczyło się przecież zabezpieczyć.
A zatem prezerwatywy. Zawsze. Do niedawna naukowcom próbującym analizować tego typu zjawiska trudno było znaleźć fundusze na badania. Także media na długi czas przestały o nich pisać. Co nie oznaczało, że samo zjawisko zanikło…
Rekha ma 32 lata, pracuje w wydawnictwie. Ze swoim chłopakiem – doktorantem na uniwersytecie – żyje od ośmiu lat. Mają siebie na wyłączność emocjonalną, ale nie seksualną. – Oznajmiliśmy całej naszej rodzinie, że chcemy spędzić razem resztę życia – tłumaczy Rekha. – Ale jednocześnie spotykamy się z innymi osobami obojga płci. Czasami są to przypadkowe kontakty, ale na przykład teraz spotykam się z pewnym mężczyzną już od roku.
Także w tym przypadku rodzina nie ma o niczym pojęcia. – Rzeczywiście, nie rozmawiam o tym – mówi kobieta. – Ale to wynika z tego, że w ogóle nie rozmawiamy z rodziną o naszym życiu seksualnym.
Większość osób żyjących w związkach niemonogamicznych stanowią ludzie w średnim wieku po rozwodach, którzy żyli wiele lat w monogamii, a teraz chcą spróbować czegoś innego. Max Doray ma 48 lat, żyła 20 lat w małżeństwie, ma dwóch synów. – Wyszłam za cudownego faceta, który jednak chciał kontrolować całe moje życie, nawet moje spotkania z przyjaciółkami. – opowiada. – Kiedyś na jakimś przyjęciu poznałam Richarda. Było kilka randek, a w końcu on powiedział: „Świetnie nam się razem układa. Może się do mnie wprowadzisz?”. I tak zrobiłam.
Richard Evans-Lacey ma 37 lat. Ich związek opisuje jako „wspólne chodzenie na swingerskie imprezy, a od czasu do czasu spotykanie się także z innymi osobami”. Ich nie-monogamia nie jest symetryczna. – Richard poszukuje seksualnych przygód znacznie aktywniej niż ja – tłumaczy Max. – Chcę, aby robił to, co go uszczęśliwia, a on woli częste spotkania z wieloma kobietami niż stały związek na przykład z trzema.
Sama Max ma z kolei swoją „krótką listę”, na której obecnie jest trzech mężczyzn. – Czuję, że potrzebuję więcej uwagi, potrzebuję czasami zmian – mówi. – To po prostu przyjaciele, z którymi sypiam. Nie nazywam ich „kochankami”, bo czułabym się jak Simone de Beauvoir. Nie spotykam się z nimi zbyt często, lubię siedzieć w domu. Mam dwie, trzy takie randki w miesiącu, a dodatkowo może raz w miesiącu zdarza mi się przespać z kimś innym.
Kiedy Richard wraca z imprezy, z której ona wyszła wcześniej, nie pyta go o szczegóły. – Chcę tylko wiedzieć, czy kogoś przeleciał. Reszta mnie nie interesuje. Kilka razy zdarzyło się, że Richard był zauroczony jakąś inną kobietą. – Mam tendencję do idealizowania nowo poznanych osób – tłumaczy mężczyzna. – Ale kiedy już je zdobędę, tracę zainteresowanie. A ponieważ nasz związek z Max jest otwarty, mogę o tym otwarcie mówić a ona nie bierze tego do siebie.
Oczywiście czasami zdarzają się przykre emocje. – Richard spotyka się z dziewczyną mającą 25 lat – opowiada Max. – Ona nie ma zmarszczek i bagażu życiowych doświadczeń. Aby to zaakceptować, muszę znać samą siebie, wiedzieć kim jestem. Zresztą Richard też zna to uczucie: na mojej „krótkiej liście” jest na przykład pewien 26-letni policjant. Kiedy u niego nocuję, Richard zawsze jest nieco naburmuszony. Wtedy ja mu pomagam. Przecież nie chcę żyć z tym policjantem, to tylko przyjaciel.
Lori Smith, 36-letnia pracownica administracyjna na uniwersytecie, nie planowała życia w otwartym związku. – Oboje byliśmy monogamistami – mówi o swoim partnerze Jonie, z którym żyje od 13 lat. – Ale już w pierwszym roku naszego związku Jonowi spodobała się inna kobieta i zdaliśmy sobie sprawę z tego, że w żaden sposób nie zmienia to naszych uczuć do siebie nawzajem. Dużo o tym rozmawialiśmy i postanowiliśmy sprawdzić, dokąd to nas może zaprowadzić. Jon wyszukał w internecie, gdzie w Manchesterze spotykają się swingersi, i przez pięć kolejnych lat raz w miesiącu uczestniczyliśmy w takich imprezach.
Później jednak imprezy swingersów przestały ich aż tak ekscytować. – Jon spotykał się z kobietą, którą poznał na Facebooku – opowiada Lori. – To był tylko seks, ale jednak zupełnie inna relacja niż w kubie dla swingersów. Pomyśleliśmy sobie: „A co za różnica, jeśli oprócz seksu wejdzie się także w relację emocjonalną?”. Długo o tym rozmawialiśmy.
Lori stwierdziła zatem, że ich otwarty związek to nie tyle poligamia, co poliamoria, czyli angażowanie się w związki miłosne z więcej niż jedną osobą naraz, oczywiście za obopólną zgodą. To znacznie więcej niż tylko posiadanie więcej niż jednego partnera seksualnego.
Poliamoria to termin znany od jakichś 20 lat; zdobył sobie dużą popularność, bo kładzie akcent na miłość: mówienie o miłości do kilku osób jest łatwiej akceptowane w społeczeństwie niż przyznawanie się do posiadania kilku kochanków czy kochanek. W sierpniu ubiegłego roku na londyńskiej paradzie PolyDay pojawiło się około 200 osób. W USA poliamoria to bardzo modne słowo, co oznacza także, że kryje się za nim mnóstwo ludzi uprawiających zwykły promiskuityzm.
W Wielkiej Brytanii jest inaczej. – U nas ten ruch wiąże się z pozostawaniem na obrzeżach tego, czym żyje główny nurt społeczeństwa – mówi Deborah Taj Anapol, psycholożka kliniczna i autorka książki „Polyamory In The 21st Century” („Poliamoria w XXI wieku”). – Kiedy patrzę na spotkania takich ludzi, widzę różowe włosy i tatuaże. Pewnie minie trochę czasu, zanim dojdzie do pewnej normalizacji.
Kiedy Jon i Lori zdecydowali się na poliamorię, Jon zarejestrował się na portalu randkowym OkCupid, znanym miejscu spotkań osób żyjących w związkach niemonogamicznych i zaczął spotykać się w weekendy z kobietą mieszkającą pod Londynem. Lori spotykała się z dawnym kolegą, ale na początku cała sytuacja nie była dla niej łatwa. – Raz w miesiącu przyjaciółka Jona przyjeżdżała do nas i szliśmy razem na kolację – opowiada. – Wtedy wszystko było w porządku, ale kiedy spędzali czas beze mnie, czułam się dziwnie. Nie mogłam sobie z tym poradzić, poszłam więc do terapeuty. Zrozumiałam, że bałam się o Jona. Bałam się, że tamta kobieta go skrzywdzi. I że muszę odpuścić, pozwolić mu samemu się z tym zmierzyć.
Obecnie Jon ma inną przyjaciółkę, Amandę. Kilka tygodni temu Lori ją poznała – i okazało się, że świetnie się dogadują.
– Spotykaliśmy się na kawę czy lunch kilka razy w tygodniu – mówi. – Najpierw czułyśmy się trochę dziwnie, ale to szybko minęło. Jesteśmy najlepszymi przyjaciółkami.
Jon spędza u Amandy środowe wieczory. Ona przychodzi do nich w weekendy. Czasami (rzadko) uprawiają seks we trójkę. – Czasami po prostu śpimy w jednym łóżku – mówi Lori. – Po prostu razem spędzamy czas.
Niektóre imiona i nazwiska zostały zmienione.
(to ważne żeby wpisać to „gdzie?” bo wtedy się wyświetla dobrze)
Facet to świnia ? Raczej zbity pies.
